Straż miejska to formacja porządkowo‑obronna funkcjonująca na terenie miast Fallathanu, odpowiedzialna za utrzymanie bezpieczeństwa publicznego, egzekwowanie prawa miejskiego oraz ochronę murów i bram. Jej przełożonym jest zazwyczaj komendant, mianowany i nadzorowany przez burmistrza. W miastach o znaczeniu strategicznym może działać pod nadzorem wojskowym lub współpracować z garnizonem.
Strażnicy pełnią służbę w systemie patroli, wart i dyżurów bramnych, a w sytuacjach zagrożenia bronią miasta. Formacja dzieli się na posterunki, z których każdy obejmuje określoną dzielnicę, część większej dzielnicy (kwartał), bramę lub odcinek murów. Na czele posterunku stoi kapitan straży, dowodzący niewielkim oddziałem strażników.
Do zadań straży miejskiej należą m.in. zapobieganie przestępczości, reagowanie na zakłócenia porządku, prowadzenie podstawowych dochodzeń i wymierzanie kar za pomniejsze przestępstwa, kontrola ruchu w obrębie bram miejskich i obelisków teleportacyjnych oraz wspieranie władz w egzekwowaniu podatków i regulacji handlowych. Pełni również funkcje ceremonialne i reprezentacyjne.
Straż miejska występuje w całym Fallathanie. We wszystkich krajach ma podobną strukturę i zakres obowiązków. Między państwami, a nawet wewnątrz nich (Zjednoczone Amarth) występują niekiedy różnice w nazewnictwie stanowisk, rynsztunku i uzbrojenia strażników. Tego rodzaju detale zostaną prawdopodobnie opisane w przyszłości. Tymczasem można posiłkować się opisami miast, w których uwzględniono informacje o straży. Niniejszy artykuł skupia się na tym, co wspólne i uniwersalne.
Zdecydowanie najczęstszy model. Komendant straży jest urzędnikiem cywilnym podległym burmistrzowi. W jego imieniu zarządza wszystkimi placówkami, bramami i wartami, wydając rozkazy kapitanom poszczególnych posterunków. Ratuszowi podlega także tzw. sędzia miejski, urzędnik cywilny, który nie należy do straży, ale ściśle z nią współpracuje i ma pewne związane z nią uprawnienia. Odpowiada za śledztwa i wyroki w poważniejszych sprawach (nie zajmuje się drobną przestępczością), porządek publiczny i prawo. Może wydawać rozkazy straży w śledztwach kryminalnych.
Model spotykany najrzadziej, przyjmowany w tzw. miastach-twierdzach o znaczeniu strategicznym. W tym układzie straż miejska podlega wojsku — w zależności od ustaleń albo cały czas, albo tylko w sytuacji zagrożenia militarnego.
W tym wariancie, zamiast cywilnego stanowiska komendanta straży, funkcjonuje ranga wojskowa komendanta twierdzy, który ma bezpośrednie zwierzchnictwo zarówno nad miejskim garnizonem, jak i strażą miejską. Do jego obowiązków należy m.in. wydawanie rozkazów kapitanom straży w kwestii patroli oraz obrony bram i murów.
Bardzo często układ taki obejmuje również urząd sędziego twierdzy, który ma obowiązki i prerogatywy sędziego miejskiego, jednak jest funkcją wojskową; odrębną od struktur straży miejskiej).
Kapitan straży to dowódca miejskiej drużyny strażniczej liczącej sobie (zależnie od wielkości miasta lub dzielnicy, której strzegą) od 8 do 20 strażników. Nie jest to stopień wojskowy, gdyż straż miejska nie wchodzi w skład wojska; jest odrębną jednostką działającą tylko na terenie miasta i (rzadko) jego najbliższej okolicy.
Stanowisko Kapitana straży można wykupić w Ratuszu. Jest to warunek konieczny do odgrywania tej roli w Fabule Głównej). Gracz może wybrać dla bohatera posterunek zwykłego oddziału straży miejskiej (dziennej lub nocnej) albo kapitana milicji miejskiej/straży osady w dowolnym mieście/osadzie kraju, którego postać jest obywatelem. Należy pamiętać, że duże miasta mogą mieć wiele posterunków nawet w jednej dzielnicy (czyli w różnych kwartałach). W sytuacji, kiedy dwie osoby wybiorą ten sam posterunek, pierwszeństwo ma ta, która wskazała go pierwsza. Wątpliwości można skonsultować z MG lub Adminką fabularną (ID 1). Chcąc prawidłowo odgrywać postać, należy zapoznać się z informacjami poniżej.
Ważne: wykupienie stanowiska kapitana straży w Ratuszu nie uprawnia postaci gracza do objęcia funkcji kapitana gwardii miejskiej. Tę drugą rangę można nadać jedynie postaci kapitana straży, który awansował w toku kampanii (więcej niż 1 Opowieści) prowadzonej przez MG. Nie ma natomiast fabularnej możliwości awansu na komendanta straży w żadnym z istniejących miast Fallathanu.
Kapitan straży to najwyższy rangą strażnik w obrębie jednej bramy, dzielnicy lub posterunku, ale nie całego miasta. Podlega komendantowi straży, którego mianuje burmistrz.
Z reguły jest to człowiek awansowany ze względu na ponadprzeciętne kompetencje i doświadczenie; nie tylko bojowe, ale też związane z taktyką, zarządzaniem i dowodzeniem. Najczęściej rekrutowany spośród doświadczonych strażników lub weteranów wojskowych. Zna lokalnych rzemieślników, karczmarzy, przestępców i plotki. Na co dzień jest bardziej administratorem i organizatorem niż wojownikiem, lecz w razie potrzeby potrafi stanąć na czele drużyny.
Rzadziej zdarza się, że kapitanem mianuje się kogoś, kto nie wyróżnia się cechami pożądanymi na tym stanowisku lecz ma koneksje bądź rozmaite karty przetargowe, które pozwoliły mu wywrzeć presję na decydentów i otrzymać awans. Taki dowódca jest zazwyczaj nieszczęściem dla podkomendnych i dla całego miasta. Albo jest skorumpowany, albo dowodzi nieudolnie. Często wybiera spośród podwładnych swoją nieoficjalną „prawą rękę” i to jej zleca faktyczne dowództwo.
Komendant straży to najwyższy rangą dowódca w cywilnym modelu straży miejskiej, odpowiedzialny za organizację, szkolenie i nadzór nad wszystkimi oddziałami strażniczymi w obrębie miasta. Sprawuje władzę nad kapitanami poszczególnych posterunków i koordynuje ich czynności, a także nadzoruje działania straży w sytuacjach kryzysowych, takich jak pożary, zamieszki czy oblężenia. Podlega bezpośrednio burmistrzowi lub wójtowi (w mniejszych miastach), a w miastach o znaczeniu strategicznym — komendantowi twierdzy. Jest kluczową postacią zarządzającą, łączącą funkcje dowódcze, organizacyjne i śledcze.
Sierżant straży to doświadczony strażnik; przełożony strażników w obrębie posterunku lub patrolu. Odpowiada za dyscyplinę, organizację i nadzór nad codzienną służbą podkomendnych. Jest praktycznym dowódcą terenowym, podległym kapitanowi. W razie zagrożenia przejmuje dowodzenie nad niewielkim oddziałem.
Straż dzienna to część straży miejskiej pełniąca służbę w godzinach dziennych, odpowiedzialna za utrzymanie porządku publicznego, nadzór nad handlem oraz kontrolę ruchu w obrębie miasta. Strażnicy dzienni patrolują ulice, targowiska, warsztaty rzemieślnicze i główne trakty, reagując w miarę możliwości i chęci na wykroczenia, bójki, kradzieże oraz spory między mieszkańcami. W przeciwieństwie do straży nocnej rzadko są świadkami najcięższych przestępstw, ale działają w warunkach większego natężenia ruchu i aktywności społecznej, co wymaga od nich umiejętności mediacji i szybkiego reagowania. Straż dzienna podlega kapitanom poszczególnych posterunków, a w sprawach administracyjnych — komendantowi.
Straż nocna to wyspecjalizowana komórka straży miejskiej pełniąca służbę po zmroku, odpowiedzialna za utrzymanie porządku, zapobieganie przestępczości oraz reagowanie na zagrożenia w godzinach nocnych. Patroluje ulice, place targowe, doki oraz okolice bram, kontrolując ruch osób i towarów. Jej członkowie są wyposażeni w latarnie, halabardy, gwizdki alarmowe i inne narzędzia ułatwiające służbę w ciemności. Szczególnie niebezpieczne rejony obchodzą z przeszkolonymi psami. Niejednokrotnie straż nocna działa niezależnie od dziennej, posiadając własne struktury i oddzielny harmonogram. Tu również dowódcami oddziałów są kapitanowie, odpowiadający przed wspólnym Komendantem. W Fallathanie straż nocna często styka się z przemytnikami, złodziejami i innymi zagrożeniami, które pojawiają się po zmroku.
Gwardia miejska to elitarna formacja wojskowo‑porządkowa działająca w obrębie miasta, odróżniająca się od zwykłej straży miejskiej lepszym wyszkoleniem, wyposażeniem i prestiżem. Gwardia pełni funkcje reprezentacyjne, ceremonialne oraz ochronne, strzegąc ważnych urzędników, poselstw, skarbców i budynków administracyjnych. W sytuacjach zagrożenia wspiera straż w utrzymaniu porządku albo sama przejmuje dowodzenie obroną miasta. Jej członkowie rekrutowani są spośród doświadczonych żołnierzy lub strażników, a dowództwo gwardii często podlega bezpośrednio władzom miejskim bądź władcy (w stolicach państw bądź prowincji).
Milicja miejska to cywilna formacja obronna funkcjonująca w osadach niebędących miastami (tam jednak częściej zwana jest strażą osady) bądź też w miastach, w których straż miejska jest szczególnie nieliczna. Składa się z mieszkańców mobilizowanych przez lokalne władze cywilne w przypadkach zagrożeń,, takich jak oblężenia, pożary, zamieszki lub najazdy. W przeciwieństwie do straży miejskiej, milicja/straż osady nie pełni stałej służby; jej członkowie wykonują na co dzień cywilne zawody i są powoływani tylko w razie kryzysu. Milicja miejska dzieli się zazwyczaj na niewielkie (do 10 osób) oddziały dzielnicowe, dowodzone przez wyznaczonych mieszkańców (w osadach, w których nie ma straży miejskiej) lub strażników miejskich (tam, gdzie straż miejska funkcjonuje). Dowódców tych nazywa się zwyczajowo kapitanami milicji miejskiej/straży osady. Zadania milicji obejmują obronę murów, wsparcie straży w utrzymaniu porządku oraz udział w akcjach ratunkowych.
Posterunek miejski to podstawowa jednostka organizacyjna straży miejskiej, obejmująca określony obszar miasta, taki jak dzielnica, kwartał, brama, obelisk teleportacyjny, rynek, odcinek murów, port lub jego część. Stanowi lokalne centrum dowodzenia i koordynacji działań strażników, pełniąc funkcję zarówno punktu wartowniczego, jak i administracyjnego. Na jego czele stoi kapitan straży.
Posterunek miejski jest miejscem, w którym strażnicy rozpoczynają i kończą służbę, przechowują wyposażenie, sporządzają raporty oraz przyjmują zgłoszenia od mieszkańców. W sytuacjach zagrożenia może pełnić rolę punktu mobilizacyjnego dla milicji miejskiej lub zapasowego stanowiska obronnego.
Cela aresztu miejskiego to podstawowe miejsce izolacji dla więźniów i aresztantów. Mieści się zwykle w budynku posterunku — gdzie trafiają pospolici przestępcy — lub w podziemiach ratusza, przeznaczonych dla większych łotrów i wyżej urodzonych. Służy do krótkoterminowego odseparowania złodziei, oszustów, nożowników, awanturników i zbrodniarzy. Kryminaliści oczekują w nim na proces i wyrok. Cele domyślnie nie są przeznaczone dla sprawców związanych z magią, jak odstępcy i dzicy magowie. Ci od razu zostają przekazani w ręce Inkwizycji.
Są to pomieszczenia niewielkie, surowe i pozbawione udogodnień. Wyposażenie ogranicza się do pryczy, wiadra i krat w drzwiach lub oknie (jeśli okno występuje). Areszty większych miast mogą posiadać kilka cel o różnym przeznaczeniu, w tym zbiorowe izby więzienne, izolatki lub pomieszczenia dla więźniów szczególnie niebezpiecznych. Wartownicy przy celach odpowiadają za kontrolę osadzonych, prowadzenie rejestru zatrzymań oraz zapewnienie podstawowych warunków bytowych.