Tekst autorstwa operatora Seven, nie posiadamy praw do wykorzystanych grafik (obrazy historyczne).
¶ Wstęp i zrozumienie tematu:
Traktat ten spisywać rozpoczynam dobrzejąc po ranach odniesionych w ostatnich dniach oblężenia Talkensburga. Czasie, który jak usłyszałem wielu nazywa Końcem Ery. Mrok i strach niebios z tego czasu widzę gdy zamykam oczy, twarze wrogów i oblicza potworów towarzyszą mi gdy budzę się z nocnego snu. Miast jednak poddawać się temu, widzę to jako czas refleksji i moment by przekazać moje doświadczenia, wiedzę i przemyślenia dalej.
Pierwszym do czego musimy zasiąść, to definicja oddziałów o których traktuje. Niewielki oddział mieszany. Cóż kryje się za tym określeniem? By mogła spełnić takie określenie, uznajmy, że nasza drużyna, oddział czy formacja, jak zwał tak zwał, spełnia następujące kryteria:
- Jest to grupa, posiadająca od 6 do 15 osób. Większe grupy mogą korzystać z taktyk dla mniejszych oddziałów przy odpowiednim podzieleniu sił. Mniejsze — za małą ilość by traktować o ich taktykach jako tych oddziału.
- Posiada swoją strukturę dowódczą — w najmniejszym stopniu, pojedynczego dowódcę. W kolejnych, co najmniej zastępców, gdyby ten padł.
- Oddział ten stanowi zjednoczoną siłę — wie, że stanowi jeden oddział, dąży do zwycięstwa całej swej grupy, zna swe możliwości i słabości. Nie jest to więc przypadkowo zebrana grupa — a jeśli jest, należy jak najszybciej zmienić ich w zgraną siłę.
- Członkowie oddziału jednostkowo przekraczają siłę przeciętnego żołnierza, strażnika, etc. To grupa, jeśli nie najlepszych z najlepszych, to doświadczonych, zdolnych wojowników. Tym samym, nie są to amatorzy, żółtodzioby czy strachliwe jednostki nie potrafiące działać w boju i poza nim.
- Jako oddział mieszany oznacza to, że taki oddział nie posiada zunifikowanego przeszkolenia i broni. W jego skład wchodzić więc mogą o żołnierze frontowi, strzelcy czy magowie, ciężkozbrojni i lekkozbrojni. Zakładamy minimalną zdolność oddziału do tak walki z zwarciu jak i dystans i w dużej ilości przypadków — obecność chociaż jednego Hexenmaistera.
Obraz który się tworzy, może na pierwszy rzut oka zdawać się niezwykle specyficzny i rzadki dla dowódców wojskowych, lecz moje doświadczenie w ostatnim czasie pokazało jak często wydarzenia i cele sprawiają, że to właśnie takie drużyny pojawiają się w miejscach walki lub są w nie wysyłane, ewentualnie mogą odnieść najlepsze sukcesy przy minimalnym koszcie i stratach. Działania takich grup mogą być samodzielne, wspierające lub uczestniczące. Rodzaje wyjaśnię w następnych rozdziałach.
Jako przykładową drużynę, by lepiej przedstawić jej zamysł, weźmy tuzin wielkością. Posiada ona trzystopniową strukturę dowódczą: Dowódcę i zastępcę i kaprala, który nadzoruje ruch swój i trzech strzelców.
Drużyna ta przedstawia zjednoczoną siłę — znają się, zdają sobie sprawę jak kto walczy i nie jest to ich pierwsza potyczka wspólna, przynajmniej dla większości z nich.
Kolejny etap, to siła jednostki. Każdy członek drużyny jest ponadprzeciętny w swojej dziedzinie, czy to umiejętności strzeleckich czy walki w zwarciu. Tym samym, osiągnie większe sukcesy w swej dziedzinie niż przeciętny jego odpowiednik z armii regularnej lub powoływanej — czy też innej podobnej siły wojennej odpowiadającej standardowi twych stron, czytelniku.
Ostatni etap, to brak unifikacji uzbrojenia i przeszkolenia całego oddziały. Tutaj, wypiszmy więc jako przykład:
- Dowódca i zastępca, plus dwójka kolejnych, to ciężkozbrojni, dobrze opancerzeni piechotnicy.
- Dwóch przedstawicieli lekkiej piechoty, bardziej mobilni.
- Czwórka strzelców, wraz z ich kapralem, uzbrojona w broń zasięgu łuku.
- Czarownik, zdolny tak do zaklęć ofensywnych jak i osłabiających.
- Zabójca — osoba idealna do zwiadu i eliminowania celów, nie mogąca jednak utrzymać sie w walce bezpośredniej.
Mając tak zbudowaną przykładową drużynę, łatwiej będzie Ci czytelniku mieć obraz jej działania. Nie przywiązuj się jednak do ilości poszczególnych osób, pewności ich uzbrojenia czy ilości całego oddziału. Przykład ten, ma pomóc Ci przyswoić możliwości i zakres tematu.
¶ Zalety i cele idealne
Mając już definicje naszego niewielkiego oddziału, w tym rozdziale pochylimy się nad zaletami takiej jednostki i idealnymi celami którymi mogą się zająć. Jeżeli patrząc na swój niewielki oddział, nie widzisz by posiadali część z wypisanych zalet, zastanów się jak możesz zmienić ten stan rzeczy.
Zacznijmy więc o tym, co oferuje taka formacja wojskowa:
¶
Wysoka mobilność na polu walki i poza nim
Niewielki oddział może operować znacznie łatwiej, niż pełnoprawne oddziały wojskowe. W większości przypadków, takie drużyny nie potrzebują bowiem obecności taboru i Trossów (czeladzi obozowej). Drużyna więc, szczególnie jeśli posiada wierzchowce, może więc łatwo dotrzeć do swego celu. Jej wielkość i brak potrzeby wozów, oznacza więc możliwość podróży po trudnych terenach (jak leśnych) bez lub z ograniczoną ilością zwierząt jucznych.
Na samym polu walki, ze względu na swą niewielką ilość mogą łatwo rozproszyć się, zmienić formację lub wycofać. Utrzymanie szyku dla takiej jednostki jest bowiem wyborem, a nie musem.
¶ Samowystarczalność bitewna
Mieszany oddział zapewnia istnienie jakiegoś rodzaju odpowiedzi na większość przeciwników i rodzajów sytuacji. Obecność strzelców czy Hexenmaistera sprawia, iż zawsze będą w stanie zaatakować oddalonego wroga bądź latającego potwora. Z kolei osoby walczące w zwarciu sprawiają, że strzelcy nigdy nie są pozbawieni ochrony, jest ktoś kto może związać lub zatrzymać wroga a także zająć pozycję. Nie trzeba więc osobnych oddziałów do wykonania różnych zadań taktycznych — oddział mieszany poradzi sobie z większością z nich, reagując na bieżąco na zmiany na polu walki.
¶ Szybkość gotowości
Tak na polu bitwy i poza nim, niewielki oddział może zebrać się do walki o wiele szybciej. Nie trzeba czekać na stworzenie warunków logistycznych do wymarszu, stawienia się dużej ilości osób. W przypadku zaskoczenia, bądź zmian na polu walki, niewielki oddział może zareagować w zależności od okoliczności o wiele sprawniej, niż duża jednostka, która musi zmienić formację, przegrupować się czy stanąć do gotowości.
¶ Dominacja siłowa
Ze względu na siłę osób wchodzących w skład naszej drużyny, oddział ten posiada niezwykłe możliwości walki unikając strat własnych. Podczas walki ze przeciętnymi przedstawicielami sił wroga (reprezentujących i naszych przeciętnych żołnierzy) jednostka ta osiągnie zwycięstwo o małych stratach w starciu z drużyną podobnej liczebności, lub być może, zupełny brak strat własnych w walce z przeciwnikiem o mniejszej liczebności. Aplikacja tej różnicy sił, jest kluczowa przy adekwatnym wykorzystaniu takiego oddziału. O czym znajdzie się w kolejnych rozdziałach, tak jako taktyka i podejście do walki.
¶ Koszt
Chociaż licząc per osobę, koszt wystawienia, opłacenia bądź żołdu tak znakomitych żołnierzy może wydawać się duży, powołanie ich do działania jest dalej znacznie mniejszym kosztem niż postawienie w gotowości całego oddziału. W wielu wypadkach oznacza to więc, że te same zadania które może osiągnąć pełny oddział wojskowy, niewielki oddział uczyni szybciej i taniej. Ciężko bowiem uzasadnić wysłanie setki ludzi dla przykładu na pojedynczego potwora, miast tuzina.
Znając już więc mocne strony takiego oddziału, przejdźmy do idealnych celów dla niego.
Będą to oczywiście przykłady, które mogą być dalej rozwijane czy sprecyzowane.
¶
Zasadzki i wojna nieregularna
Niewielki oddział stanowi idealną siłę do prowadzenia zasadzek i innych działań zaburzających gotowość przeciwnika do walki. W przypadku otwartego konfliktu zbrojnego między dużymi siłami, niewielki oddział właśnie w tym miejscu zabłyśnie najlepiej. Dzięki swojemu rozmiarowi i dużej sile, łatwo go ukryć a następnie wykorzystać zdobytą przewagę zaskoczenia. Nawet przy ataku na większą grupę, mobilność i gwałtowność ruchu może zadać przeciwnikowi znacznie straty nim ten będzie mógł zorganizować swą odpowiedź. Jeżeli siły przeciwnika były zbyt duże, lub pierwsza przewaga niewystarczająca, niewielki oddział może z łatwością wycofać się, wykorzystując swą mobilność, by zgubić pościg przeciwnika w trudnym terenie lub — wprowadzić pościg w zasadzkę sił głównych lub dodatkowych. Skupienie siły jakie oferuje niewielki oddział, można zastosować podczas zasadzki do precyzyjnego ataku na konkretne cele — wozy z zaopatrzeniem, prochem, dowódców czy czarodziei wroga. Innym przykładem działań, będzie nękanie przeciwnika, niszczenie jego zapasów i karawan, czy nocne najazdy na obozy — by zmęczyć i osłabić wroga.
¶ Polowanie na potwory
W obecnych czasach, kiedy tak częstym jest zagrożenie ze strony potworów, niewielki oddział może szybko zareagować na pojawienie się pojedynczego potwora lub niewielkiej ich grupy. Różnorodność tej grupy, oznacza, że poradzą sobie oni z większością rodzajów stworów, wysokie morale, że nie rozproszą się natychmiast po spotkaniu z ich grozą. Regularne wojsko oczywiście poradziłoby sobie — lecz drożej i wolniej, z większą szansą na straty w życiu walczących.
¶ Wsparcie istniejących oddziałów i aplikator siły
Ze względu na swą uniwersalność, taki oddział łatwo dołączyć do innego, regularnego oddziału. Czy jako wyznaczoną straż przednią lub tylną, zwiad (szczególnie czy strukturze niewielkiego oddziału skupionej wokół lekkiej piechoty i harcowników) czy też — wzmocnienie oddziału do walki. Dzięki temu, podczas regularnej walki, mobilny i skoncentrowany oddział może być wykorzystany do wzmocnienia określonego fragmentu pola walki, przełamania, okrążenia, bądź zgładzenia ważniejszych struktur wrogich sił (dowództwa, strzelców, artylerii czy czarodziei). Taka siła, może więc służyć jako doskonały powielacz siły pełnej formacji. Doświadczenie w tym i świadectwo skuteczności tego zastosowania, zyskałem gdy Młoty służyły na okręcie w bitwie morskiej, podczas kampanii przeciwko przemytnikom.
¶ Ochrona
Ochrona karawan, osób czy transportów w wykonaniu małych oddziałów oczywiście zapewnia im mniejszą ochronę niż pełnoprawny oddział wojskowy ale i — większą mobilność i mniejsze zainteresowanie. Wszak łatwiej ukryć i poruszać się w niewielkiej grupie, łatwiej dać wrażenie, że to co w wozie nie jest szczególnie ważne, jeśli nie jest otoczone oddziałem regularnego wojska. Jak i w przypadku niewielkich dóbr, dokumentów czy osób — łatwiej uciec z taką osobą przed zagrożeniem czy ją ukryć.
¶ Znajdź i zgładź lub przejmij
Mały oddział, szczególnie o zdolnościach zwiadowczych, może z łatwością tropić, gonić lub odnaleźć cel. Ewentualnie dotrzeć do takiego skrytego w leśnej kniei, wśród rozpadlin czy w innych ostępach. Tym samym, tam gdzie pościg wojska byłby niemożliwy, niewielki oddział dotrze do przeciwnika i zgładzi go. Okazało się to szczególnie przydatne w naszych walkach z Odmienionymi, którzy kryją się po leśnych ostępach, pewni, że zagrożenie nie da rady do nich dotrzeć niezauważone znacznie przed czasem, lub w ogóle nie zajmie się takim przedsięwzięciem. Kolejną kwestią są też zadania, gdzie cel nie wymaga po prostu postawienia w stan gotowości znacznych sił, albo wymagany jest czas. Warto jednak pamiętać, że przejęcie terenu lub obiektu, nie oznacza zabezpieczenia go (jeśli to obiekt nie do przeniesienia).
¶ Ekspedycje
Wsparcie ekspedycji zdaje się być doskonałym miejscem działania takich oddziałów. Gdy same nie wymagają wielkiego wsparcia logistycznego, nie będą spowalniać ekspedycji. Powinny być dość znaczącą siłą, by poradzić sobie z zagrożeniami, które mogą czyhać na tych których chronią. Rozdzielam tę część od kwestii samej Ochrony, gdyż zagrożenia mogą mieć znacznie szersze rodzaje.
Tym samym, czytelniku, znasz już zakres rodzajów zadań którymi oddział może się zająć jak i jego zalety. Naturalnym więc będzie, że w kolejnej części spojrzymy na wady tego typu oddziałów.
Podstęp
To nie jest określony cel, czy jeden sposób działania, a ich szereg. Mały oddział łatwiej przygotować do działań niestandardowych. Pod osłoną nocy, w zaskoczeniu. Wielu powie, że to niehonorowe, lecz tam gdzie walka honorową jest, niewielki oddział rzadko może sobie poradzić. Koniecznością i siłą oddziału niechaj więc będzie podstęp i fortele. Ważnym jednak jest, by nie skomplikować go tak, by stał się układanką niemożliwą do ułożenia w ogniu walki.
¶ Wady i cele nieosiągalne
Gdyby małe oddziały mieszane były rozwiązaniem na każdą okazję, tak wyglądałoby wojsko państwowe w każdym kraju. Jednak — nie są. Posiadają własne wady, które nie każde można umniejszyć i nie przed każdą się zabezpieczyć.
¶ Trudność ze stworzeniem oddziału
Oddział niewielki, zawiera w sobie jednostki ponadprzeciętne. Tym samym, nie jest łatwo je znaleźć, rekrutować. Oznacza to i większy koszt za każdą osobę, fakt, że trzeba przygotować je do walki innej, niż w zwykłym oddziale. Jest to wada w utworzeniu i która obnaża oddział, jeżeli zawiera on słabsze elementy lub cały się z nich składa. Wiele założeń bowiem pryska wtedy jak słaby łańcuch.
¶ Niewielki rozmiar
Nie ma dużo słów które chce poświęcić tutaj tej wadzie, a jedynie zaznaczyć jej istnienie. Przełoży się ona bowiem na możliwe cele, działania i podatności oddziału, przez zwykły brak dużej ilości osób w oddziale. Jedynym sposobem mitygacji, jest posiadać w obwodzie duże siły, które przejmują w określonych momentach działanie tam, gdzie czynił to przedtem niewielki oddział.
¶ Indywidua
Częstym jest, że ponadprzeciętne osoby, mają swoje ponadprzeciętne persony. Nie raz oddział w obliczu wroga może zachowywać się perfekcyjnie, lecz jego rozterki wewnętrzne, konflikty, mogą doprowadzić do porażki nim miecze zostaną wyciągnięte z pochew. Jest to szczególnie częste, gdy oddział taki powstaje dopiero, lub zebrany jest z przypadkowej grupy — czego należy unikać. Zrozumienie potrzeb członków tego oddziału przez ich dowódcę, zachowań i słabości jest więc kluczowe.
Tym samym, przejdźmy do celów zadań, do których taki oddział po prostu się nie nadaje, a wykorzystanie ich w nim — może doprowadzić do wielkich strat i lub porażki.
¶ Brak możliwości zabezpieczenia terenu
Mały oddział w większości przypadków, a na pewno w konfliktach zbrojnych, nie jest wystarczający do zabezpieczenia terenu. Nie nadaje się do obsadzenia fortyfikacji, by poradzić sobie z oblężeniem, czy zajęcia określonej pozycji na dłuższy okres czasu. Nie nada się w roli sił porządkowych, do miejsca większego od przeciętnej wsi. Zastąpić to można, poprzez posiadanie regularnych sił wsparcia, które przejmą pozycję po zdobyciu jej.
¶ Brak siły regularnej
Walka na otwartym polu w bitwie nie stanowi silnej strony oddziału. Nie nadaje się on bowiem do tego, przez swą niewielką ilość i mieszany zespół. Nie będzie bowiem spełniać żadnej z założeń pełnoprawnego oddziału, nie odda salwy, nie zapewni wsparcia magicznego na skale bitwy, ani nie powstrzyma szarży czy jej nie poprowadzi frontalnie. Dowódco, nie stosuj tak tego oddziału, jeśli musisz rozbij ludzi z niego do poszczególnych oddziałów lub, jeśli to oddział zgrany, wykorzystaj niczym dźwignie, by zdobyć przewagę tam gdzie jest na to szansa, lub zabezpieczyć miejsce które szybko należy wzmocnić.
¶ Działania długie pozbawione ryzyka
To jedynie kwestia kosztu. Jeśli potrzebujesz obsadzić jakieś miejsce i nie spodziewasz się tam zagrożeń, czy rąk do budowania palisad na bezpiecznym odcinku — wszędzie tam gdzie liczy się jedynie ilość rąk. To jak używać srebrnych mis by podać kaszę, czy szklanych butelek na poślednie piwo. Zwykła strata zasobów.
¶ Prowadzenie oblężeń
Tak jak z zabezpieczeniem terenu, nie poprowadzisz oblężenia nawet najlichszej twierdzy takim oddziałem. Otwarty szturm jest niemożliwy, gdyż to za mała siła, a okrążyć nie dasz radę wroga, bo oddział stanowi za małą ilość ludzi.
¶ Taktyki bitewne dla oddziału
Przejdźmy więc do taktyk które jako dowódca takiego oddziału możesz zastosować. Rozdział podzielimy na trzy elementy. Formacje, reakcje i fortele. Pamiętaj jednak, że wiele z tych rzeczy niemożliwych jest do przeprowadzenia, jeżeli twój oddział nie jest z nimi zapoznany. Jak wszystko — ćwiczenie to matka sukcesu i wróg porażki. Jeśli w oddziale masz kogoś z rolą absolutnego samotnika, jak wilkołak co w walce się przemienia, zabójcę co znika wszystkim z oczu gdy pierwszy strzał padnie, by pojawić się później ze sztyletem zbrukanym krwią magów i dowódców wroga — daj im swoje robić poza formacją. Jednak bez formacji twych ludzi, te persony nie zadziałają tyle — oddział jest bowiem ich przewagą, dywersją i bezpieczeństwem.
¶ Formacje
Żadna z formacji nie zapewni Ci gwarantowanego sukcesu, nie da zwycięstwa w każdej sytuacji, czy może sama w sobie nie być wystarczająca i trzymanie się jej wbrew zmian na polu bitwy, może okazać się porażką. Tedy stosuj je rozważnie, zależnie od sytuacji, terenu, sił wroga i własnych. Pamiętaj, że będą o wiele mniej znaczące dla najmniejszych grup. Większość formacji, ma być łatwa do postawienia w ogniu i chaosie walki. Najtrudniejsza z nich to półksiężyc, który wymagać musi ćwiczenia, dyscypliny i współpracy.
Klin — to winna być podstawowa formacja służąca do ataku. Ustaw swych ludzi tak, by byli niczym grot strzały. Najtwardszych, najlepiej opancerzonych daj na szczycie strzały. Po jej bokach daj lekkie osoby (piechotę bądź jazdę jeśli macie dostęp do wierzchowców) i harcowników. W centrum zaś, strzelców i czarodziejów. Oddział posuwa się razem, strzelcy i Hexenmaisterzy kryją się za ciężkimi pancerzami. Gdy będą w zasięgu strzału, a wróg nie posiada kawalerii czy innego dla nich zagrożenia, mogą pozostać z tyłu, gdy reszta rusza do ataku. Mocne centrum zwiąże przeciwnika, zajmij większość jego sił, by lekka piechota mogła od boków zdjąć cele, które winny być osłabione atakiem twych strzelców. Tym samym, próbuj albo otoczyć przeciwnika od flanek, lub jeśli jest taka możliwość, przebić się przez środek i rozbić wroga na dwie części. Stosuj klin, gdy musisz koniecznie atakować, lub przeciwnik ma przewagę strzelców czy magów.
Szachownica — ta formacja wspiera Cie na otwartym polu, gdy to ty masz przewagę strzelców a przeciwnik przewagę liczebną. Użyj swoich walczących w zwarciu do pokrycia terenu. Niechaj nie stoją przy sobie, lecz niczym figury na czarnych polach szachownicy. Z przodu trzymaj najciężej uzbrojonych, za nimi lżej, lecz niczym co dwa pola rozproszonych — by jeszcze więcej terenu i szerzej go zająć. Z tyłu zaś strzelców. Zajmujesz tym samym miejsca ile sie da, by dotarcie do twych strzelców było możliwie trudne. Gdy więc twych ciężkozbrojnych będą próbować otoczyć, wspierać ich będą strzały twoich, a lżej opancerzeni reagować na to co się dzieje. Jeśli zajdzie potrzeba, wycofaj rannych z przodu, zastępując ich tych w drugim szeregu. Strzelcy i czarodzieje powinni jak najszybciej pozbyć się strzelców i czarodziei wroga, by w pełni zdobyć tutaj przewagę.
Ława — twój największy przyjaciel, najprostszy i skuteczny w dużej ilości sytuacji. Ława to szeroko postawiona linia, lub zwężona jeśli nie ma zagrożenia otoczenia twej formacji. W centrum postaw ciężkozbrojnych, po bokach zaś lekko opancerzonych. Jeśli nie ma szansy otoczenia, bo przeciwnika mało, lub walczycie w wąskim gardle, weź lżej opancerzonych za pierwszy szereg, szczególnie gdy mają broń drzewcową, która pozwala im dalej walczyć. Za nimi zaś postaw strzelców i czarodziei. Korzystaj z niego, kiedy wróg ma przewagę liczebną a ty możesz skorzystać z ukształtowania terenu, gdy sytuacja jest równa między wami lub, przeciwnik jest straszny i chcesz by każdy z ludzi czuł wsparcie pobliskich. Jako oddział pieszy, nigdy nie chcesz mierzyć się z szarżą konnych, lecz jeśli musisz, skorzystaj z ławy, zacieśnij ją do łącznie trzech szeregów. Przedwieczny niech Cie chroni, jeśli to solidny oddział kawalerii. Dobrze sprawdza się też przy ostrzale wroga, szczególnie gdy posiadacie tarcze. Tragicznie przeciwko magom, co biją wybuchami. Zawierzcie mi gdy to mówię.
Dopisek mój, jeśli przychodzi Ci stanąć przed szarżą konną, nie próbuj blokować ciosu. Zejdź z drogi i albo wykorzystać prędkość konnego by nadziać go na swą długą broń, lub hakiem broni z konia ściągnij. Jeśli trzeba, zasiecz konia, spłosz. Tnij po nogach, nie pchaj w ciało — koń ze strzałą w sercu dalej biec będzie tuziny metrów. Lub na Hexenmaistera licz, że konia przestraszy.
Półksiężyc — najtrudniejsza to z formacji jaką możecie przyjąć z opisanych, lecz udana, może rozstrzygnąć los bitwy. Pomyśl o kształcie półksiężyca. Na jego czubkach daj ciężkozbrojnych żołnierzy, za nimi lekką piechotę, dalej strzelców i magów zaś na środku, znów piechotę ciężką. Formacje tę zachowasz jedynie na początku walki, chcąc zamknąć w niej przeciwnika gdy tylko nadarzy się okazja. Twoi ciężkozbrojni z przodu ubezpieczają was, jeśli przeciwnik nie da rady się na podstęp złapać, dając szanse zmienić formację z ławę lub szachownicę. Zamkną też dobrze odwrót wroga. Ci ciężcy na środku, wystąpią w kluczowej chwili do przodu, chroniąc strzelców i zajmując front wroga. Otaczasz wtedy przeciwnika, łapiesz go w potrzasku. Korzystaj z tej formacji, gdy przeciwnik nie zdaje sobie sprawy z e stron tego twego półksiężyca, jedno środek widzą, jest zbyt łasy na zwycięstwo, lub walczysz z potworem — wtedy zachęć o krzykiem i hukiem do zaatakowania centrum, lub półksiężycem na niego rusz. Formacja jest ta trudna i bezużyteczna na inteligentnego wroga który dobrze Cie widzi. Tedy wybierze atak w jeden z krańców twoich i zanim się przegrupuje, zdobędzie przewagę. A głupotą jest sądzić zawsze o głupocie wroga.
¶ Reakcje
Nie ma reakcji na każdą okazję i każdego wroga. Lecz jak pisałem wcześniej, niewielki oddział może łatwiej reagowac. Co więcej, tutaj zawierz swoim ludziom. Że widzą co robią, bo twoja siła kryje się w każdym z nich osobna. Gdy twój łucznik szyje z łuku, nie marnuj czasu krzycząc mu gdzie ma się ustawić — on to wie. Daj mu znać, jeśli wróg na niego naciera, lub widzisz dlań nowy cel. Nie każ swoim używać danego rodzaju broni, bo oni widzą czym najlepiej walczyć, chyba, że przeciwnik jak potwór, podatny może na ogień będzie czy inny element.
Słowem, nie mów im jak walczyć, a jak wykorzystać sytuację. I wierz, i buduj w nich, by oni sami sytuację potrafili wykorzystać. Głupcem jest ten, to myśli, że on walczyć będzie lepiej z kimś, póki sam z nim nie wymieni ciosów.
To gdzie winneś reagować, to wskazując cele i formacje, wspierając rannych i oceniając, kiedy przeć a kiedy wycofać się.
¶ Cele
Twoi ciężkozbrojni, zawsze winni chronić Ciebie jako dowódcę, twych strzelców i magów. Nie ich rolą pozbyć się zagrożenia, a nie dopuścić by zadało one straty.
Twa lekka piechota bądź kawaleria, powinna reagować najprędzej na zmiany. Flankować, wykorzystywać dziury w obronie, czy wzmacniać osłabione pozycje. Przekieruj ich siły, gdy widzisz potrzebę.
Twoi strzelcy, winni zaś skupiać się na celach miast rozpraszać. Zbyt często widziałem, jak każdy atakuje każdego, miast wybrać zagrożenia i zdejmować je, jeden po drugim. Trzy trochę ranne niedźwiedzie, to większe zagrożenie niż dwa zdrowe i jeden martwy. Myśl o tym zawsze w walce, a dzień będzie twój, a wróg martwy.
Cele zaś instruuj przed walką swoich, by wybierać tak:
Czarodzieje, dowódcy, strzelcy. W tej kolejności. Czarodzieje bowiem są zbyt nieprzewidywalni , zbyt duży chaos mogą wprowadzić w twoich szeregach. Zdjęcie dowódców, zapewni chaos u przeciwnika, zmniejszy jego morale. Później zaś, twoi strzelcy winni zadbać o siebie, zdjąć strzelców wroga, tym samym przypieczętowując przewagę. Jeśli twój czarodziej to mistrz walki ofensywnej, tedy tak samo winien szukać celów.
¶ Morale
Bitwy z ludźmi nie wygrywa zabicie każdego, a przejęcie kontroli nad ich wiarą w zwycięstwo, zachowując własne. Twój oddział, to nie są przeciętni żołnierze, ale zaniechać ich pewność siebie, to zaniechać szanse na wygraną. Tedy reaguj, gdy któryś z nich słabnie, zupełnie tak, jakby był ranny.
Tym samym, zniszcz pewność wroga, zedrzyj ją. Niech nie wierzy, że cokolwiek kontroluje, że ma szanse pokonać twoich. Skorzystaj z przewagi siły twych jednostek, niech wróg myśli, że nikt z nich nie da rady powalić chociaż jednego z twoich. Jeśli widzieć będą twoich zbrojnych jako niepokonanych, tak samo widzieć będą twój oddział. Jeśli widzieć będą śmierć swoich kamratów, tak przed oczami zobaczą własną.
¶ Fortele
Fortele to rzecz, której tak używam jak i nienawidzę. Nie tylko, poprzez fakt manewrów wroga i bycia ich ofiarą czasem, jak magicznych mgieł podczas moich morskich doświadczeń czy innych podstępów, ale i słuchając niezwykłych wielkich planów na skomplikowane działania.
Zacznę więc od tego: walka to chaos.
Jeśliś młodym czytelnikiem, szlachetnym arystokratą z Imperium, rycerzem z Amarth czy inną wrażliwą osobą — wyzbądź się złudzeń o lśniących zawsze pancerzach, różnych formacjach, genialnych taktykach wykonywanych co do joty.
Walka to krew, błoto lepkie od niej, gdy ziemia wzruszona od butów i kopyt. To złamane włócznie, wgniecione blachy, krzyk umierających i szum w uszach. Twój głos przez hełm ledwo idzie, inni ledwo słyszą przez własne. Gdy przyłbica opuszczona, widzisz pasek przed sobą, a gdy wróg ściera z tobą bronią, żołnierz nie pamięta o tym wielkim planie, a widzi jeno ostrze nienawistne.
Wiele bitew i starć przegranych zostało nie przez brak fortelu, a przez zbytnią pewność weń. W zaklęcie, które na pewno zadziała, czy ich parę następujących po sobie (częsta Hexenmaisterów przypadłość). Zgranie naraz działań paru grup, wynalazków, czy poleganie na tym, że akurat coś się wydarzy, czy wróg akurat tak pomyśli.
Nie czyń tego. To zgubne i niebezpieczne dla życia twych ludzi. Nie dziel ich na ileś części, bo nie będziesz miał kontroli nad żadną, a porażka jednej z nich, będzie porażką wszystkich. Masz ludzi za mało w takim oddziale.
Nie uważaj, że przeciwnik zadziała akurat w ten sposób. Może być zbyt bystry, by złapać się akurat na twój sprytny podstęp, lub odwrotnie — zbyt głupi by przynętę dostrzec — co szczególnie potworów się tyczy, co nie ludzkimi sposobami myślą.
Nie czyń planów co mają etap za etapem za etapem. Porażka wtedy w jednym kroku sprawi, że cały plan upadnie, niczym pijaczyna w błoto. Czym plan prostszy, tym większa szansa, że uda się go wykonać.
Co więc czynić możesz?
Świetnymi fortelami będą zasadzki. Ukryj swych ludzi, nie masz ich dużo, zaatakuj wroga gdy porusza się otoczony twoimi ludźmi, lub z jednej strony. Jego nieświadomość, da Ci przewagę. Chociażby jednej salwy, czasem to dość, by zmniejszyć przewagę liczebną wroga, lub zabezpieczyć własną.
Wykorzystać zaklęcia swego Hexeinmaistera, by siać zaskoczenie. Niech stworzy golema, czy inną istotę jako kolejny cel. Nie by on kogo zabił, zwykle są na to zbyt słabe, lecz by zajął uwagę i ataki wroga. Lub niech mag namiesza wrogom w głowach.
Atakuj w nocy, lub w trudnych warunkach. Nocą, trudniej rozpoznać z kim walczysz, pojąc co się dzieje. Twoich ludzi jest mniej, dobrze się znają, wiedzą kto jak nawet w cieniach wygląda. Wróg, nie będzie wiedzieć ilu was i przerazić się może, że cała zgraja ich atakuje.
Jeśli chcesz dzielić swój oddział, najwyżej na dwoje lub troje, jeśli masz piętnastkę czy więcej ludzi. Jeśli zadanie tego wymaga. Jako przykład dam, gdy prowadziłem atak na ruiny zajęte przez Raubritterów. Zwiadowcy, leccy w ruchu ruszyli od boku, by wspiąć się na mur i zająć pozycje na części niego, nim reszta ruszyła z atakiem. Ich cel minimalny był prosty — by niezauważonym na mur się wspiąć. Co dalej czynili — ufałem im, że będą wiedzieć w kogo szyć i kiedy. Reszta zaś oddziału, razem ze mną, czekała w odwodzie. Wtedy, plan tworzyłem nie po to by sukces musiał się wydarzyć, lecz tak, że jeśli fortel się nie uda, dalej będziemy mogli osiągnąć zwycięstwo. Bowiem, gdyby zwiadowcy zostali dostrzeżeni, lub walczyli zaraz po zajęciu muru, moja drużyna ruszyła by od razu do walki. Przeciwnik musiałby więc wybierać, czy chronić będzie wyrwę w ruinie muru i da zwiadowcom zbiec, czy podzieli swe siły. Gdybym planował tak, że zaatakuje tylko jeśli zwiadowcy zajmą mur — skazałbym ich na śmierć, gdyby się im nie powiodło.
Fortele dobierz tak, by odpowiadały sytuacji, lecz pamiętaj — plan prosty da się wykonać, a czym bardziej skomplikowany, ma większą szansę porażki. Planuj by zwyciężyć, lecz rozważaj trudną drogę do celu.
¶ Walka w terenie trudnym lub innym — wykorzystanie pola bitwy
Ważnym jest zrozumieć, jak teren wpływa na losy starcia małego oddziału z wrogiem. Z perspektywy ruchów armii i dużych oddziałów, pomija się wiele z elementów, które kluczowe będą przy niewielkich potyczkach. Polew bitwy bowiem jest zbyt duże, by pod uwagę brać każde przewrócone drzewo, krzew czy płot. Dowódca w takiej sytuacji, skupia się bowiem na dolinach i wzgórzach, rzekach czy całych fragmentach leśnych. Patrząc na oddział niewielki, gdy ten operuje samemu, weź pod uwagę te same problemy, lecz przeszkody traktuj w innej skali. Staw staje się jeziorem, niewielki gaj lasem, przewrócone duże drzewo — murem do obrony, a strumień w rowie, niczym rzeka cała. Myśl tak o tych przeszkodach, a zauważysz ich wiele taktyk, jak ukrycie oddziałów w lesie, czy obrona trudnej w przekroczeniu linii, zadziała i dla małego oddziału.
Zważ jednak uwagę na różnice których nie unikniesz i na możliwości małego oddziału. Jest bowiem wiele miejsc, gdzie nie poprowadzisz pełnego oddziału, nie w formacji jednolitej, a mały — owszem. W ruinach, na ulicach, budynku czy pokładzie statku. Walczyłem ja bowiem we wszystkich tych terenach i więcej. Słyszałem od moich ludzi jak bronili mostu Thorana, broni się przed zasadzkami, zdobywali zajęty przez stwora dom na wzgórzu i opowiadali mi o swych innych potyczkach, z nich też czerpie wiedzę. Zawierz mi więc gdy mówię, że i to jest pole bitwy, nawet jeśli skalą mniejsze i traktowane winno być z taką samą uwagą lecz — oferuje zmiany.
Bowiem możesz odmienić pole bitwy szybciej. Gdy normalnie trzeba kopać rowy, formować zasieki co zajmuje długie godziny, przesunięcie wozu na moście, zabarykadowanie drzwi i okien, czy powalone drzewa szykują zasadzkę, mają swe różne czasy wykonania — lecz zwykle szybsze i mogą odmienić walkę, a czasem da się je czynić nawet w trakcie niej. Zważ więc, że zmiany pola bitwy są najlepszym sposobem by zdobyć przewagę w kwestiach ilości walczących. Gdy przeciwnik przewyższa twą ilość, zwęź pole walki. Nie daj mu się otoczyć, a jego przewaga zda się na nic, twoi bowiem będą kosić wroga niczym łany zboża w linii. Gdy zaś przeciwnik jak potwór dla przykładu, pojedynczy, lub paru, a twoich mnogo, upewnij się, że możesz go otoczyć. Wpuść go na otwartą przestrzeń, zacieśnij oddział wokół niego kleszczem.
Jeśli potwór czy inny jest specyficzny i dziwaczny, lata, czy pluje ogniem, pływa, myśl jak zmniejszyć jego przewagę. Utopce wywab na ląd, nie goń do wody, latające stworzenie skuś do budynku czy między drzewa gdzie nie rozwinie skrzydeł i nie ucieknie przed włócznią.
Wszystko jednak czyń szybko — starcie małego oddziału to nie godziny walk od świtu do zmierzchu, a moment, minuty krwawe i nagłe. Ruch o paręnaście metrów, to spory manewr, zaskoczenie od boku trzech wrogów, to pełna flanka.
Zważ jednak, że wiele jest sytuacji, gdzie przewaga mobilności i niewielkiego rozmiaru oddziału, wykorzystana będzie znacznie lepiej niż pełnego. Są miejsca bowiem, gdzie zwykły dowódca nigdy nie pomyśli, że postawiłby ludzi — bo zwykły oddział jest zbyt wielki. Twój oddział jednak, może zająć skarpę, czy cały skryć się w niewielkim rowie, lub przemieścić niezauważony przez pole wysokich traw — a z pewnością łatwiej niż setka ludzi.
¶ Wielka przemoc — narzędzie
Rozdział ten spisuje, krótko po rozmowie z mym nowym kapralem, Laszlo. Rozmowa nasza, nie dotyczyła z początku dywagacji traktatów, a prowadzona była z czołem zroszonym potem i cydrem w dłoni, po treningu fechtunku. Wśród wymian ciosów, umysł oczyszcza się, skupia na tym co teraz, więc gdy moment rozmowy później przychodzi, jest czysty i skupia się w pełni na słowach, myśl zaś wędruje od nich bezpośrednio, pogłębiając temat.
Zapytał mnie, czy to możliwe by w żywocie najemnika unikać, jak to nazwał, masakr. Chwilę pamiętam, zajęło mi zebranie wtedy myśli i zastanowienie się. Tak oto mniej więcej mu odpowiedziałem:
“Nie lubię ich. Nie lubię zabijać, chyba, że stwory najgorsze czy Odmienionych parszywych. Zabijanie ludzi to zawsze temat trudny. To krew i krzyk, fekalia i smród. Nic o czym warto pisać pieśni. Lecz to mówię Ci ja, Legalt, nie zaś dowódca oddziału.”
Bowiem, czytelniku, jako dowódca oddziału, widzę sprawę inaczej. Nie moim celem jest bowiem uczyć was szlachetnych pojedynków, honoru i chwały, lecz zwycięstwa. Podstępem, sprytem, a czasem przemocą tak wielką, że przerazić może nawet jej sprawcę. Tak oto dalej odpowiedziałem kapralowi László:
Jak masz pokonać wroga, chcesz mu urządzić przemoc tak wielką, że jedynie masakrą będą to nazywać. Chcesz, by siła której wobec wroga użyjesz, była tak wielka, tak nie do zatrzymania, że dojdzie do rzezi na nim. Bo jako dowódca wiesz, że to ograniczy twoje straty — rany i śmierć twych towarzyszy. Chcesz wbić się do obozu wroga w godzinę wilka, zaszlachtować adwersarzy póki są w namiotach. Podpalić je, poprzebijać drzewcami włóczni. Tak nagle, jak nagle wilk rozszarpuje gardło owcy bezbronnej. Gdy robisz zasadzkę, chcesz zmieść wroga nim zda sobie sprawę — me życie jest zagrożone. W bitwie, wyciąć go, zmieść i unicestwić tak, by każdy w tylnym szeregu kto to widzi zbladł ze strachu i trwogi. By potem mówili, że walka była tak jednostronna, że to była rzeź przez Ciebie i twój oddział dokonana. To jest masakra której jako dowódca szukasz. To twoje narzędzie, tak jak kowal ma młot, chłop kosę czy malarz pędzel. Przemoc tak wielka, że da się to tylko nazwać masakrą na wrogu.
Bowiem, gdy później ktoś zapyta — czy było warto, czy nie czujesz splamionego honoru, urazy na duszy, nie patrz na trupy wrogów a na swych ludzi. To ich bowiem od tego losu ocaliłeś, kończąc walkę nim ta ich dotknie, nie dając przeciwnikowi cienia szansy. Tych zaś, którzy wzbraniają się przed użyciem takiej przemocy na wrogu, zapytam czy było warto, gdy odwiedzą groby swych podkomendnych, którzy ufali im, że jako dowódcy poprowadzą ich nie tylko do zwycięstwa, ale i — do czasu pokoju.
Pokój bowiem osiąga nie ten, kto zwycięża w każdej bitwie, a ten, kto zniechęci wroga do kontynuowania walki.
A bitwa zawsze na swym ołtarzu poświęca tyle samo krwi — ty dbaj o to, by ofiara ta złożona była z twych wrogów.
¶ Budowanie oddziału
Tworząc oddział, zbierając go, wydarzyć się może wiele. Od najlepszych szans, kiedy sam wybierasz ludzi, już doświadczonych w walce ramię w ramię, po najgorsze szanse — kiedy oddział jest stworzony z tych co byli dostępni, bez twego udziału czy nawet — twego dowództwa w nim.
Przejdźmy od najgorszego. Zapytasz mnie, jak może istnieć oddział przypadkowy, bez dowódcy. To się czasem zdarza w obecnych, trudnych czasach. Gdy pojawiają się potwory, wróg, lub zbiera się szybko drużynę chętną bohaterów, by na zagrożenie odpowiedzieć. Czasem, może ty staniesz się częścią takiej drużyny.
Doświadczenie miałem ostatnie podobne z walki pod Latarnią w Doftot, nieudanym Cudzie, zakale i wstydzie Ostwaldu. Podczas walki, towarzyszyłem ja świetnemu oficerowi Talkensburga, ze swym własnym oddziałem, mości Becker mąż ten się zwie. O dowodzeniu które czynił, słowa złego nie powiem, lecz nie o tych ludziach mężnych chce mówić, a o innych, co żeśmy pod latarnią zastali. Wojowników i magów. Miej baczenie — każdy z nich, nie wiedział, że tego dnia przyjdzie się zmierzyć z potworami i horrorem który nas tam czekał i każdy z nich co walczył, bym wsparciem wielkim. Poczułem jednak wtedy, co znaczy mieć grupę wybitnych, która nie jest oddziałem. Zbyt duży chaos był, zbyt wiele różnych planów i wydarzeń, by był czas wyznaczyć dowódcę. Walka więc była chaosem, szczególnie, że zdrajcę mieliśmy w szeregach, Inkwizytora który szaleństwu tego miejsca się poddał. Gdy myślę o tym czasie — gdyby szansa była, zebrać tych ludzi przed, wyznaczyć dowódcę i plan, zarys działania, poznać kto co może i wiedzą o wrogu zawczasu się podzielić — bitwa zupełnie inaczej by wyglądała. Inaczej wykorzystano by teren, siły i wspierano straż z Talkensburga. Myślę o tym, wiedząc, iż nie było jak tego uczynić, lecz jako eksperyment myślowy.
Weź te same składniki, wrzuć je w misę a nic z nich nie wyjdzie. Jednak zaplanujesz jak je wykorzystać, który kiedy i w czym, a stworzysz coś więcej, niż suma każdego z nich osobno.
Niech to Ci przyświeca budując swój niewielki oddział.
Wiedząc więc, że same składniki nie starczą, pomyśl jak je dobrać i połączyć.
Zadbaj przede wszystkim o dwie podstawowe bazy. Tych, którzy zatrzymają wroga i strzelców. Na początek, tyle się zda. Dystans i zwarcie wyśmienite, a masz swój niewielki oddział mieszany. Jeśli dobierzesz do tego czarownika, tym lepiej. Myśl więc dalej. Różnice między ciężkozbrojnych a lekką piechotą, strzelcach z lekkich łuków a muszkietów. Czy wiesz, jakiego wroga przyjdzie Ci spotkać? Bacz jednak, jaka jest rola tych osób. Wszak, znam ja berserków, co prawie bez pancerza w wirze walki wystoją tyle co chłop w pełnej płycie. Może więc taka osoba będzie skałą twej formacji o którą rozbije się wróg? Może nie trzeba Ci łucznika na starcie z wrogiem, a ten kto miota oszczepami stanie się w starciu twym strzelcem co z potwora wielkiego jeża uczyni?
Może to wilkołak w swej straszliwej formie, będzie twym młotem, co rozbije od tyłu wroga na kowadle twojej linii.
Dobierając oddział, czy korzystając z tego co masz, pierwsze co zrób to zrozum rolę każdego z nich. Niech i oni ją rozumieją. Znam niestety i do błędu się przyznaję, przypadki, że myślałem iż u boku mam szermierza, gdy zaś walka przychodziła, ten miast ruszyć z miecze z kuszy strzelał, myśląc iż rozkaz szarży nie do niego idzie. Do błędu tego się przyznaję lecz — uczyć się na nim zamierzam. A ty moich nie popełniaj.
Gdy więc znasz już swoich ludzi, oni siebie nawzajem i własne role, czas zmienić ich w oddział. Niech rozumieją kto nimi dowodzi, może nie ty to będziesz a wyznaczony dowódca. Niech znają formacje, cele pierwsze do odstrzału. Niech znają cel zadania, rozumieją go w pełni. Tedy będą tym większą pomocą, mogą zareagować widząc cel do zgładzenia odsłonięty, czy, że winni kogo przede wszystkim chronić.
Ćwicz z nimi, naucz ich współpracy, zaufania do siebie nawzajem i do ich dowódcy. A także — iż to mistrzowie swego fachu, więc ich dowódca powinien ufać i ich ocenie.
Nie zapomnij świętować z nimi zwycięstw, niech czują z nich dumę. Grzej ich do walki i zadbaj gdy ranni czy zmęczeni.
Widziałem ja ludzi, którzy próbują dowodzić, lecz nie mieli zaufania i zrozumienia własnych ludzi. Nawet jeśli mandat taki był im nadany. Widziałem z kolei tych, którzy mandatu nie otrzymali, lecz swym żywym głosem i bystrym umysłem, potrafili pokierować ludźmi w starciu, gdy musieli przejąć dowodzenie.
Mylnym jest jednak, że dowódcą trzeba się urodzić — tego uczyć się można. Jeśli czytasz tę książkę, by zostać kiedyś sierżantem takie oddziału — patrz jak inni dowódcy działają. Buduj nie tylko pewność siebie, lecz pewność innych w Tobie. Lepszym bowiem jest dowódca który w siebie wątpi, niż ten, w którego wątpią jego ludzie.
Dość jednak o dowodzeniu samym w sobie — temat ten zasługuje na swe własne traktaty. Nie zaniechaj go jednak i dla niewielkiego oddziału.
W rozdziale tym wspomnę jeszcze o innych, drobnych radach.
Jeśliś nie Imperialny a masz możliwość, pomyśl o dobraniu przedstawicieli ras, które najlepiej zamaskują słabości innych, lub dodadzą nieznane możliwości. Kobolda, co doskonale widzi w ciemności, wilkołaka co pomoże z tropieniem, czy Maji który wykona zwiad po drugiej stronie jeziora niczym ryba. Znaj te ich mocne strony, poznaj słabe i wykorzystaj w swych działaniach. I w walce samej się to przyda, nic tak nie przestraszy motłochu jak w kluczowym momencie wilkołak w twoich szeregach pokazujący swą zwierzęcą twarz.
Kolejną kwestią, jest dobór broni. Większość wojowników potrafi użyć więcej niż jednego rodzaju miecza. Większość strzelców, coś więcej niż danego łuku. Jeśli masz czas, znasz cel, poleć dobranie odpowiedniej broni, pancerzy. W zasadzce, pierwsza salwa to klucz, ciężkie łuki i muszkiety, kusze na korby będą idealna. W harcowaniu, lekki łuk, oszczep. Gdy przyjdzie Ci walczyć w ciasnocie z licznym wrogiem, tarcze z przodu, gdy z tyłu masz piki, włócznie, broń drzewcową.
Dobieraj narzędzia do zadania, tak jak rzeźbiarz zmienia dłuto w swej pracy. Może — zmień dobór ludzi w oddziale, by odpowiadał wyzwaniom które Cie czekają. Świetny zwiadowca, lekki w nogach może nie być idealnym członkiem oddziału, gdy idziecie do leża potwora, gdzie wiecie, że on tam jest i czeka i jeno trzeba zasiekać — może wtedy lepszy wolny, lecz potężny Ork — wróg przecie nie ucieknie. I odwrotnie, w pogoni chcesz ludzi lekkich na nogach, w zasadzce cichych i sprytnych.
¶ Magia — zagrożenie i wsparcie
Wiedz czytelniku, że magiem nie jestem. Nie posiadam wibracji, co jak mówią uczeni — nigdy się nie zmieni. Nie znam się też na sztukach tajemnych, nie wgryzałem w księgi i zakurzone pisma. Nie siadałem ja z siwobrodymi mężczyznami dywagując o zaklęciach, świecie, aniołach i demonach. Nie jest to bowiem moje zainteresowanie, nie jest to pole działania ni ekspertyza.
Walczyłem jednak i z efektami mrocznych sztuk i dzieł, z magami co odebrali akademickie wykształcenie, jak i ramie w ramie z nimi przeciwko wrogom. Wzmacniały mnie w boju zaklęcia, kosiły mych wrogów, jak i sam miał mylone zmysły siłami przeciwnych czarodziei a me ciało dotąd odczuwa ból trafienia magiczną mocą.
Magia to błogosławieństwo, gdy mag jest za twoimi plecami — przekleństwo, gdy musisz się z nim mierzyć.
Warto tu zaznaczyć, że magowie z którymi rozmawiałem, po wydarzeniach Końca Ery mówią o zmianach które zaszły. Czy oznacza to wzrost ich siły? Spadek? Nie wiem, trudno mi przewidzieć przyszłość. Założę jednak, że ich możliwości będą odpowiadać mym dotychczasowym doświadczeniom i na nich oprę wszystko co piszę.
¶ Czarodzieje w walce
Czarodzieja w walce traktować należy niczym zabójczą siłę lecz bardzo delikatną jeśli nie posiadając zaklęć ochronnych dla siebie. Nie noszą oni bowiem pancerzy, a często ich zwinność odstaje od wojowników doświadczonych w unikaniu ciosów. To jednak, nie oznacza że przeciwnikiem są słabym. Wręcz odwrotnie.
Czarodzieje są śmiertelnym zagrożeniem, od ataków bezpośrednich, po zaklęcia które mamią i mylą, lub wzmacniają i niczym tarcza chronią swoich. Zauważysz dowódco, że zawsze polecam magów trzymać z tyłu formacji, tak i twoi wrogowie będą czynić. Osoby te bowiem chcą unikać walki bezpośredniej — nie muszą bowiem w niej brać udziału a jedynie by ryzykowali wtedy swym życiem. Nie będzie dzielić wszystkich przemyśleń na wrogich i swoich magów, więc zalety podanych rodzai zaklęć i wady ich, bierz pod uwagę tak wspierając swoje siły jak jako siłę wrogą, później dopiero powiem jak z czarodziejami sobie radzić.
¶ Zaklęcia ofensywne
Zaklęciami ofensywnymi nazywam wszystkie te, których główny cel to zgładzić wroga. Natychmiast, lub w okresie czasu. Zaklęcia te mogą atakować jeden cel, lub wiele, albo obszar. Pamiętaj o tym ustawiając swych ludzi, czy wybierając cele czarodzieja. Zwarta grupa to dla nich łatwy i kuszący cel, kiedy tym samym zaklęciem, nawet w swej słabszej, działającej na wiele osób formie, mogą poczynić sumarycznie większe zniszczenia i popłoch. Atakując pojedynczego wroga, zwykle skutecznością dorównują łucznikowi. Zabójczość tych zaklęć tkwi więc w pozbywaniu się grupy.
¶ Zaklęcia przywołujące
To te zaklęcia, które jakiegoś stwora do walki przywołują. Co ważnym jest — zwykle stwór taki nie jest tak groźny, jak nawet pośledni wojownik. Ignoruj go, zgładzenie maga bowiem ważniejsze jest. Tak samo uczyni twój wróg, jeśli ma doświadczenie w walce z czarodziejami. Jeśli jednak sądzisz, że nie ma, a twój czarodziej potrafi to, niechaj tych zaklęć używa. Skup uwagę wroga na przywołańcach takowych, a unikniesz ofiar własnych, zajmiesz wroga i przewagę zdobędziesz.
¶ Zaklęcia defensywne i osłabiające
Magiczne tarcze i bariery, wzmacnianie pancerzy bądź broni, mieszanie ludziom w głowach, opary duszące czy wzmacnianie sił. Wszystkie zaklęcia, które bezpośrednio nie zabiją wroga, mogą go jednak sparaliżować, oślepić, albo wzmacniają sojuszników na wiele sposobów. Tu sprawa ma się inaczej — dostrzegłem, że najlepsze efekty nie daje rozdzielanie takich zaklęć na wiele celi, lecz skupienie się na pojedynczych, kluczowych jednostkach. Chroniąc najbardziej wysuniętego żołnierza, wzmacniając tego który ma szansę zgładzić najgroźniejszy cel, czy ów groźny cel osłabiając. Tkwi w tych zaklęciach też pułapka, w którą sami czarodzieje nieraz wpadają. Widziałem i słyszałem bowiem o wielu sytuacjach, gdy czarodziej tyle różnych zaklęć takowych rzuca, wzmacnia się sam, chroni, że gdy walka mija — nikt go nie zaatakowałby bariera była przydatna, on sam nikogo —- by wzmocnienia się przydały. Tak samo i zaklęcia niczym fortele stosuje, by później wróg nigdy weń nie wpadł - marnując tym samym czas, kiedy prosty atak we wroga dałby lepszy skutek. Jednak, mag sprytny, który wie jak rozpoznać cele, wie jak zaklęcia dobrać by wykorzystać słabość wroga, lub osłabić jego cele — to groźny przeciwnik i doskonały sojusznik. Sam walcząc z kultami w Talkensburgu, zostałem oślepiony. Me zdolności dowódcze i walki i obrony tym samym, wszystko na raz zostało mi odebrane. Sprytne było to zaklęcie i niebezpieczne. Lecz, nie starczyło, o czym zaraz powiem.
¶ Czarodziej jako wróg
Bowiem walka z czarodziejami wymaga szybkich reakcji i zrozumienia które z celów należy szybko zgładzić. A czarodzieje z pierwszym z tych celów. Jeśli czarownik to najważniejsze zagrożenie, rozprosz swe siły. Na przykład w szachownicy. Skróć dystans doń jak najprędzej, salwy w czarowników poślij. Kryj się za osłonami, bowiem jeśli Cie nie widzi, dużo nie zdziała. Reaguj na zaklęcia które rzuca. Gdy oślepiony zostałem, dowodzenie moje musiałem przekazać. To dało nam przewagę, a młodzieniec z rodu Meinn, wykazał się zdolnością i predyspozycją wielką, co dało nam zwycięstwo.
Niechaj twoi strzelcy usieczą magów najszybciej. Niech twoi czarodzieje im pomogą, lub osłonią przed zaklęciami, odpowiedzą pięknym za nadobne. Czarodziei przewaga to ich nieprzewidywalność, tedy bądź im zmorą i nie daj im czasu Cię zaskoczyć. A jeśli możesz, unikaj walki z nimi lub planuj wokół nich potyczkę. Zaprawdę, ciarki mnie biorą na myśl przeciwko magu większe, niż wobec Zjadacza Dusz, z którym przyszło mi walczyć gdy ruina dotknęła budowę Wielkiej Latarni.
¶ Podsumowanie i słowo końcowe
Oto moje przemyślenia i doświadczenia. Nie są to więc jak zapewne rozumiesz czytelniku, słowa kogoś kto nie zaznał ran i nie przelał krwi w bitwie, kto nie widział jej na oczy. Widziałem. Przeżyłem i triumfowałem, tak czasem opłakując straty bliskich mi osób. Taktyki i metody, rady tu podane stosuje sam, przekazując w twe ręce.
Korzystaj z nich, ucząc się na nich, zmieniaj i doskonal. W sztuce wojny czy szermierki, nie ma bowiem jednego sposobu na każdą okazję, jednego ruchu który pokona wszystkie inne.
Jeśli zaś czytasz traktat ten by rozumieć jak wykorzystać tego rodzaju siły, pomnij na cele do których się nadają, warunki które musisz spełnić by oddział taki stworzyć.
Ciężkie czasy dały mi tę wiedzę i w nich testowana ona była. Niczym oręż zahartowana. Niech więc tnie twych wrogów, tak jak cięła moich.
Dzieło te końcowym słowem dedykuje pamięci zmarłego Hemglena Körte, towarzysza walki, biesiady i rozmów.